ΕΙΝΑΙ Ο ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ Η "ΑΤΜΟΜΗΧΑΝΗ ΤΗΣ "ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ" ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ; (ΜΗΠΩΣ ΑΤΜΟΜΗΧΑΝΗ, ΑΛΛΑ ΠΡΟΣ ΤΑ ...ΠΙΣΩ;)

 

 

 

 Λόγω και επικαιρότητας, θερινών διακοπών κλπ, και πανηγύρεων περι "εκθετικής αύξησης της τουριστικής κίνησης στην Ελλάδα φετος"...

..το "εναλλακτικό και αιρετικό ιστολόγιο " Αlterman" παρουσιάζει μια, συχνά αποκρυπτόμενη, διαφορετική εικονα...

..αναγκαία και για τους επιχειρηματίες που επιδιώκουν μια ορθολογική και αποδοτική απόοση των κεφαλαίων τους η επέκταση των επιχειρηματικών τους δράσεων.

Κι αυτό γιατι "κλαδος -ατμομηχανή της ανάπτυξης" ειναι εκεινος ο κλαδος που , εκτός των υψηλών κύκλων εργασίων και κερδοφορίας για τουυς επιχειρηματίες του (όχι απαραιτήτως αλληλοσυνδεόμενους) ...

• "ελκει" σε ανάπτυξη και άλλους συνδεόμενους κλάδους της οικονομίας, κυρίως κατασκευαστικούς και βιομηχανικούς (στην περίπτωση του τουρισμού οικοδομή και δομικά υλικά, κλωστουφαντουργία, σιδηροκατασκευές, ξενοδοχ. εξοπλισμός, εξοπλισμός εστίασης, βιομηχανία ξύλου κ επίπλων, υδραυλικά,ηλεκτρικές εγκαταστάσεις, ηλεκτρονικά είδη -δηλ περί το 1/3 των 20 κλάδων της μεταποίησης...)
  
• επιφέρει μακροπρόθεσμη αναπτυξη της απαχόλησης σε εξειδικευμένη εργασία
• συμβάλλει στην ανάτυξη της τεχνολογίας  
• εχει βιώσιμο μακροπρόθεσμο και οχι ευκαιριακό-τοπικά η χρονικά-χαρακτήρα...
• βελτιώνει το εμπορικό ισοζυγιο της χώρας
  

 Εχει να επιδείξει ο τουρισμός τέτοια χαρακτηριστικά; 

Ας ακούσουμε τους ειδικούς, σε δυο διαφορετικά επιπεδα: 

Κι

Α. Είναι ο Τουρισμός η «Ατμομηχανή» της Ελληνικής Οικονομίας;
Ανακοίνωση του Οικονομικού Τμήματος του Ινστιτούτου Κοινωνικών Ερευνών-Δημήτρης Μπάτσης

Θεόδωρος Μαριόλης-Καθηγητής  Πολιτικής Οικονομίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο

 
1. Εισαγωγή

 
Οι απόψεις ότι ο τουριστικός τομέας της ελληνικής οικονομίας αποτελεί την
«ατμομηχανή» της και ότι «η χώρα θα βγει από την κρίση με μοχλό τον
τουρισμό» διατυπώνονται από διάφορες πλευρές. Το καταρχήν πρόβλημα είναι
ότι η διατύπωσή τους δεν συνοδεύεται από αποδείξεις ή, έστω, ενδείξεις.
Ακολούθως δημοσιοποιούμε μετρήσεις, οι οποίες δεν προσφέρουν στήριξη
στις προαναφερθείσες απόψεις. Αυτές οι μετρήσεις προέρχονται από την
εκτενή ανακοίνωση του Οικονομικού Τμήματος του «Ι.Κ.Ε. Δημήτρης
Μπάτσης», η οποία έχει τίτλο: «Για τον Τομέα του Τουρισμού στην Ελλάδα»,
και προσφέρει ευρύτερη, και αρκετά αναλυτική, εικόνα για αυτόν τον τομέα
της ελληνικής οικονομίας. [1]

 
2. Η Αναπτυξιακή Συμβολή του Τουριστικού Τομέα

 
Σύμφωνα με τα ευρήματά μας για τους «εμπορευματικούς πολλαπλασιαστές»
της ελληνικής οικονομίας,[2] το προϊόν του τουριστικού τομέα αποτελεί ένα
από τα «εμπορεύματα-κλειδιά» της οικονομίας, πράγμα που σημαίνει ότι η
αύξηση κατά 1 μονάδα της ζήτησης για τις «Υπηρεσίες Καταλύματος και
Εστίασης» (το οποίο είναι το κύριο προϊόν του τουριστικού τομέα) αυξάνει το
προϊόν και την απασχόληση της οικονομίας περισσότερο από ό,τι τα αυξάνουν,
κατά μέσο όρο, τα υπόλοιπα εμπορεύματα της οικονομίας και, ταυτοχρόνως,
αυξάνει τις εισαγωγές της οικονομίας λιγότερο από ό,τι τις αυξάνουν, κατά
μέσο όρο, τα άλλα εμπορεύματα.

 
Πιο συγκεκριμένα, για κάθε 1 μονάδα αύξησης της ζήτησης του
τουριστικού προϊόντος της Ελλάδας, το ΑΕΠ της χώρας αυξάνεται κατά 1.13
μονάδες, ενώ για κάθε 1 εκατομμύριο ευρώ αύξησης της ζήτησης, η συνολική
(άμεση και έμμεση) απασχόληση στην οικονομία αυξάνεται κατά 25.8
απασχολούμενους. Ωστόσο, αυτοί οι πολλαπλασιαστές δεν φαίνεται να
δικαιολογούν τον, από πολλούς, χαρακτηρισμό του τουρισμού ως την
«ατμομηχανή της ελληνικής οικονομίας», ούτε τις προσδοκίες, οι οποίες έχουν
καλλιεργηθεί, ότι «η χώρα θα βγει από την κρίση με μοχλό τον τουρισμό». Για
παράδειγμα, οι μέσοι πολλαπλασιαστές προϊόντος και απασχόλησης του
συνόλου των Υπηρεσιών της ελληνικής οικονομίας (άσχετα εάν πρόκειται για
«εμπορεύματα-κλειδιά» ή όχι) είναι της τάξης του 1.22 και 26.9, αντιστοίχως,

ενώ οι αντίστοιχοι πολλαπλασιαστές για το σύνολο των «εμπορευμάτων-
κλειδιών» αυτής είναι 1.50 και 47.2.

 
Σύμφωνα με τα προσωρινά στοιχεία της ΤτΕ, το πρώτο 12μηνο του 2014
οι ταξιδιωτικές εισπράξεις της χώρας (εισερχόμενος τουρισμός) παρουσίασαν
αύξηση κατά 1.29 δισ. ευρώ σε σχέση με το 2013. Εάν υποτεθεί ότι (i) οι
εισπράξεις από τον εσωτερικό τουρισμό παρέμειναν αμετάβλητες, και (ii) τα
εκτιμηθέντα για το έτος 2010 ύψη των εμπορευματικών πολλαπλασιαστών
ισχύουν και σήμερα, τότε, ceteris paribus, εκτιμάται ότι το ΑΕΠ της χώρας
αυξήθηκε, σε πραγματικούς όρους, κατά 1.46 δισ. ευρώ ή κατά 0.80%, και οι
απασχολούμενοι στο σύνολο της οικονομίας κατά 37.7 χιλ. ή κατά 0.97%.
Αξίζει να αναφερθεί ότι, βάσει των έως τώρα ανακοινώσεων της ΕΛΣΤΑΤ, (i)
το ΑΕΠ το 2014 σημείωσε ετήσια αύξηση, σε πραγματικούς όρους, κατά
0.77%, και (ii) η μέση απασχόληση hi (ατόμων ηλικίας 15-74 ετών) το πρώτο
11μηνο του 2014 σημείωσε αύξηση κατά, περίπου, 0.60% σε σχέση με το
αντίστοιχο διάστημα του 2013. Βάσει των ως άνω πολλαπλασιαστών, είναι,
λοιπόν, ως εάν αυτές οι αυξήσεις, τις οποίες ανακοίνωσε η ΕΛΣΤΑΤ, να
προήλθαν μόνον από τον τομέα του τουρισμού.
Εάν η, όπως λέγεται, καλύτερη τουριστική χρονιά (2014) που έχει
γνωρίσει η χώρα, δίνει αυτά τα αποτελέσματα ανάπτυξης και απασχόλησης,
τότε μάλλον δεν μπορεί να δικαιολογηθεί ο χαρακτηρισμός του τουριστικού
τομέα ως «ατμομηχανή» ούτε φαίνεται να είναι βάσιμες οι ελπίδες ότι «θα βγει
η χώρα από την κρίση με μοχλό τον τουρισμό». Τέλος, είναι μάλλον απίθανο η
τουριστική ζήτηση από το εξωτερικό να συνεχίσει και τα επόμενα χρόνια να
παρουσιάζει τα ποσοστά αύξησης των τελευταίων δύο ετών.

 
3. Συμπερασματικές Παρατηρήσεις

 
Η ανάπτυξη του τουρισμού κάθε χώρας υπόκεινται σε συγκεκριμένα όρια. Το
ποια ακριβώς είναι αυτά τα όρια εξαρτάται από τις ιδιαιτερότητες της κάθε
χώρας και, ιδίως, των τουριστικών περιοχών της. Σε γενικές γραμμές, τα όρια
υποδηλώνονται από δείκτες όπως μόνιμοι κάτοικοι ανά περιοχή, αριθμός
επισκεπτών ανά περιοχή, αριθμός διανυκτερεύσεων ανά περιοχή, αριθμός των
επισκεπτών σε σχέση με την έκταση της περιοχής, τα ήθη και έθιμα των
τουριστικών περιοχών, την ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος και της
πολιτιστικής κληρονομιάς των περιοχών κ.ά., οι οποίοι συνιστούν αυτό που
στην βιβλιογραφία ονομάζεται «Tourist Carrying Capacity». Όταν ξεπερνιέται
ένα ή περισσότερα από αυτά τα όρια, τότε τα όποια οφέλη που αποκομίζει η
οικονομία της τουριστικής περιοχής (ή και της χώρας) αρχίζουν και υστερούν
του κόστους που έχει η παραγωγή και συντήρηση του τουριστικού προϊόντος.
Το ποια ακριβώς είναι τα όρια ανάπτυξης του τουριστικού προϊόντος της 
χώρας είναι ένα ερώτημα που θα πρέπει να απαντήσουν οι αρχές τουριστικής
πολιτικής διενεργώντας τις κατάλληλες ειδικές μελέτες. Σε κάθε περίπτωση, ο
διαρκώς φθίνων ρυθμός αύξησης του ξενοδοχειακού δυναμικού της χώρας
αποτελεί, πιθανόν, ένδειξη ότι το ισχύον μοντέλο ανάπτυξης του ελληνικού
τουρισμού πλησιάζει στα όριά του.

Τέλος, δεν θα πρέπει να υποτιμάται το γεγονός ότι ο τουρισμός είναι ένα
καθαρά καταναλωτικό προϊόν, εντάσεως ανειδίκευτης εργασίας, το οποίο
ελάχιστα μπορεί να συνεισφέρει, επομένως, στην τεχνολογική πρόοδο και στη
δυναμική ανάπτυξης του όλου οικονομικού συστήματος.[3] Η σχετικά
περιορισμένη επίδραση που έχει στο ΑΕΠ και στην απασχόληση της Ελλάδας,
καθώς και ο σχετικά πολύ χαμηλός μέσος μισθός που ισχύει στον τομέα,[4]
μάλλον αποτελούν επιβεβαίωση ακριβώς αυτής της θεώρησης. Τώρα, το εάν
ένας τομέας συνιστά «ατμομηχανή» μίας οικονομίας έχει να κάνει (i) με την
κατάσταση των υπόλοιπων τομέων της, (ii) των διασυνδέσεων («προς τα
μπρος» και «προς τα πίσω») που έχουν όλοι οι τομείς μεταξύ τους, και (iii) με
την κατανομή και κατανάλωση του εθνικού προϊόντος μεταξύ των κοινωνικών
τάξεων. Συνεπώς, καθορίζεται μέσω συστημικών, τεχνολογικών και
κοινωνικών, παραγόντων.[5] Σε κάθε περίπτωση, πάντως, εάν ο τουρισμός
είναι πράγματι η σημερινή «ατμομηχανή» της ελληνικής οικονομίας, τότε
πρόκειται για ατμομηχανή χωρίς πυκνό καπνό.

 

 Β. Ελληνικός τουρισμός: Αναπάντητα ερωτήματα της τουριστικής οικονομικής θεωρίας, αντιλήψεις περί τουριστικής ανάπτυξης και δημοσιεύματα του Τύπου

Στέλιος Βαρβαρέσος - 01 Ιούλιος 2022, 10:17

Ο F. Ascher, σε μια μελέτη του για τον τουρισμό και τις πολυεθνικές του τουρισμού, για λογαριασμό της Unesco, το 1984, συνοψίζει: 'Δεν είναι ο τουρισμός που δημιουργεί ανάπτυξη, αλλά η ανάπτυξη που δημιουργεί τον τουρισμό και τον καθιστά κερδοφόρο'. Η διαπίστωση αυτή, στην περίπτωση του ελληνικού τουρισμού 'αποτυπώνει το παρελθόν, το παρόν, αλλά προβάλλει και το μέλλον'.

Η μεγάλη παραδοξότητα σχετικά με τον ελληνικό τουρισμό είναι ότι, από την έναρξη της οικονομικής κρίσης, το 2008-2009, αλλά ιδίως μετά το 2015, κράτος, πολιτικοί, ΜΜΕ, επιχειρηματίες του τουρισμού και μη, δημοσιογραφικά έντυπα, απλοί πολίτες, ανακαλύπτουν στον τουρισμό την “ατμομηχανή ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας”, τον τομέα που θα μπορούσε να στηρίξει την πολύπαθη ελληνική οικονομία. Ωστόσο, ο τουρισμός δεν ανακαλύφθηκε μετά το 2015, εφόσον η Ελλάδα από τη δεκαετία του 1970, χαρακτηρίζεται στις διεθνείς βιβλιογραφικές αναφορές, ως “παραδοσιακή χώρα υποδοχής των τουριστών”. Ο τουρισμός προϋπήρχε και συνέβαλλε, μεταπολεμικά, στην οικονομία της χώρας, μέσα από τη μείωση του ελλειμματικού εμπορικού ισοζυγίου, του  ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, την αύξηση του ΑΕΠ, τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης κ.λπ.

Ο τουρισμός, σήμερα, αντιμετωπίζεται, σε γενικό επίπεδο, από την πολιτεία, εκπροσώπους του τουρισμού, θεσμικούς φορείς και τα ΜΜΕ, ως η “κότα με τα χρυσά αυγά”. (Δημοσιεύματα: “Τουρισμός: Η βασικότερη πηγή εσόδων για τους Έλληνες” (24/4/2022), “Πάμε για χρονιά ρεκόρ στον Τουρισμό. Και πάνω από 18 δισ. ευρώ έσοδα” (24/4/2022), “Ανάσταση στον Τουρισμό” (24/4/2022), “Πάνω από 16 δισ. ευρώ θα φέρει ο τουρισμός” (8/9/2019), “Φουλάρει ο Τουρισμός” (18/7/2021), “Στυλοβάτης της ανάπτυξης ο Τουρισμός” (5/9/2021), “Ο τουρισμός ‘σωσίβια λέμβος’ της οικονομίας” (15/5/2022), κ.λπ.).

Ωστόσο, κάνοντας μια ιστορική αναδρομή στην τουριστική ανάπτυξη, σε διεθνές επίπεδο, διαπιστώνεται ότι, τις δεκαετίες του 1960 και 1970, όταν οι χώρες του “Τρίτου Κόσμου” ανακαλύπτουν τον τουρισμό, λανθασμένα βλέπουν σε αυτόν την “κότα με τα χρυσά αυγά”. Χρειάστηκε, περίπου, μια δεκαετία για να διαψευσθούν οι μύθοι και να διαπιστωθεί ότι, οι συναλλαγματικές εκροές για εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών, εξοπλισμών, καυσίμων, εξειδικευμένου προσωπικού, επαναπατρισμό επενδυόμενων κεφαλαίων, κερδών κ.λπ., μείωναν στο ελάχιστο τις συναλλαγματικές εισροές. Σε κάποιες χώρες της Αφρικής, το ποσό των συναλλαγματικών εκροών που δημιουργεί η ανάπτυξη του διεθνούς τουρισμού, φθάνει στο 80% των “μεικτών τουριστικών εισπράξεων”, ενώ σε κάποια νησιά της Καραϊβικής στο 75%.

Οι θεωρίες της “άνισης ανταλλαγής” του Arghiri Emmnouel (1969) και του Samir Amin (1973) (σχέσεις Βορρά-Νότου/Κέντρου-Περιφέρειας), χρησιμοποιούνται από τους οικονομολόγους και τους κοινωνιολόγους του τουρισμού, τότε, για να τονίσουν την αρνητική πλευρά του τουρισμού και τις ιδιαιτερότητές του. Έτσι, άρχισαν να χρησιμοποιούνται έννοιες λιγότερο ωραιοποιημένες από εκείνες της “ατμομηχανής” και της “κότας με τα χρυσά αυγά”, όπως: τουρισμός “παράγοντας εξάρτησης”, “ήπιας αποικιοκρατίας η νεοαποικιοκρατίας”, “συναλλαγματικών εκροών”, “ανειδίκευτης εργασίας”, κ.λπ. Βασικά, όλες αυτές οι έννοιες επιδίωκαν να δείξουν και να ερμηνεύσουν την αδύναμη παραγωγική βάση αυτών των χωρών.

Το ίδιο συμβαίνει σήμερα και στις ΛΑΧ (Λιγότερο Ανεπτυγμένες Χώρες), οι οποίες χρησιμοποιούν τον τουρισμό σαν διαβατήριο για να διαβούν το κατώφλι μιας παγκοσμιοποιημένης οικονομίας.

Ένα ερώτημα τίθεται από μόνο του, βάσει των παραπάνω. Μήπως άραγε η αντιμετώπιση του του τουρισμού στην Ελλάδα, ως “η κότα με τα χρυσά αυγά”, έχει οδηγήσει τα τελευταία έτη, σε θεωρήσεις που έχουν πολλά κοινά στοιχεία με εκείνα που αποδόθηκαν από τους οικονομολόγους και κοινωνιολόγους στις χώρες του “Τρίτου Κόσμου”, τη δεκαετία του 1970, ή στις ΛΑΧ μετά το 1990;

Από το 1960 και μετά, μια σειρά παραγόντων (εκδημοκρατισμός) ώθησε τους κατοίκους των βιομηχανικών χωρών της Δύσης, στον ενδοπεριφερειακό και διαπεριφερειακό τουρισμό, προς όφελος των αναπτυσσομένων χωρών, οι οποίες είδαν να αυξάνουν οι συναλλαγματικές τους εισπράξεις, με τις οποίες μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν την οικονομική τους ανάπτυξη. Εκείνη την περίοδο, οι πρώτοι ερευνητές του τουρισμού, R. Baretje, K. Krapf, C. Kaspar, W. Hunziker, P. Deffert κ.ά., επιχειρούσαν να διαμορφώσουν -και όχι να απαντήσουν ακόμα- το ερώτημα: “Τι είναι ο τουρισμός για μια οικονομία; Από που αρχίζει και που τελειώνει ο τουρισμός;”

Την ίδια περίοδο, άρχισαν να έχουν ενεργό ρόλο, τόσο στην κατανόηση όσο και στην ερμηνεία και ανάπτυξη του τουρισμού, οι “Διεθνείς Οργανισμοί”. Ωστόσο, από τη δεκαετία του 1970, οι απόψεις των “Διεθνών Οργανισμών”, αναφορικά με μια σειρά αμφισβητήσεων γύρω από την οικονομική, κοινωνική, πολιτιστική και περιβαλλοντική διάσταση του τουρισμού, ουδόλως ελήφθησαν υπόψη από τις περισσότερες χώρες υποδοχής του τουρισμού. Τότε, για τις φτωχές και αναπτυσσόμενες χώρες, ο τουρισμός αντιπροσώπευε την “κότα με τα χρυσά αυγά” και μόνον.

Τα ερωτήματα και οι προβληματισμοί που τέθηκαν, τότε, σχετικά με τη διερεύνηση αυτού του φαινομένου (Που αρχίζει και που τελειώνει ο Τουρισμός;) παραμένουν χωρίς απάντηση μέχρι σήμερα, όσον αφορά στην ελληνική πραγματικότητα, αν και έχει περάσει σχεδόν μισός αιώνας.

“Αφίξεις”, “κλίνες»” και “μεικτές τουριστικές εισπράξεις” δε συνιστούν κάποια μέθοδο μέτρησης/εκτίμησης του τουρισμού στη χώρα και δεν απαντούν στα μεγάλα ερωτήματα γύρω από την οικονομία και την ανάπτυξη του τουρισμού, τα οποία, ωστόσο, απασχόλησαν “Διεθνείς Οργανισμούς” και “ερευνητές του τουρισμού”, από τη δεκαετία του 1970. Ερωτήματα, προβληματισμοί, μέθοδοι εκτίμησης/μέτρησης του τουρισμού, απαντήσεις που αφορούν στην πολυπλοκότητά του, προκύπτουν αβίαστα από μια σειρά ερευνών και μελετών που υπογράφουν, τότε, “Διεθνείς Οργανισμοί” και σημαντικοί “ερευνητές του τουρισμού”:

1. Η έρευνα της της Unesco και της Παγκόσμιας Τράπεζας (1979)
2. Ο Λογαριασμός Εξωτερικών Σχέσεων στον Τουρισμό (1978)
3. Ο Δορυφόρος Λογαριασμός Τουρισμού (1979)
4. Η προστιθέμενη αξία (1979)
5. Η μελέτη των UIOOT/OMT (1975)
6. Ο βαθμός τουριστικής εξάρτησης
7. Ο δείκτης νέο αποικιοκρατίας ή ήπιας αποικιοκρατίας

Ο διεθνής τουρισμός, επιβλήθηκε ως τομέας εξειδίκευσης της χώρας (διεθνής τουριστική ζήτηση), στο πλαίσιο του διεθνούς καταμερισμού εργασίας, μέσα από τις σχέσεις που διαμορφώνονται μεταξύ “Κέντρου” και “Περιφέρειας”, με τις χώρες της “Περιφέρειας”, της Ελλάδας στην προκειμένη περίπτωση, να εξαρτώνται από τις οικονομίες του “Κέντρου” (βιομηχανικές χώρες του Βορρά). Έτσι, η διαμόρφωση των τιμών στον τουρισμό, πολύ συχνά, δεν σχετίζεται με την παραγωγικότητα των χωρών υποδοχής (Περιφέρεια), αλλά με την πολύ μεγαλύτερη παραγωγικότητα των χωρών προέλευσης των τουριστών (Κέντρο). Οι βιομηχανικές χώρες του ‘Βορρά” εξάγουν το διεθνή τουρισμό στην Ελλάδα (τουρίστες, εξοπλισμοί, εμπορεύματα, κεφάλαια, τεχνογνωσία...) για να εισάγουν, στη συνέχεια, υπό μορφή εσόδων, το οικονομικά αποτέλεσμα από τη λειτουργία του τουριστικού κυκλώματος (αερομεταφορές, Tour-Operators, οικονομικές εκροές της χώρας υποδοχής, κ.λπ.) Στην Ελλάδα, περισσότερο από το 90% του εισοδήματος από τον τουρισμό προέρχεται από το εξωτερικό, ενώ η τουριστική δραστηριότητα αφορά, μόνο, έξι περιοχές της χώρας(τουριστικές συγκεντρώσεις). Αυτό φαίνεται να εντείνεται, μετά το 2015, με την είσοδο ξένων επενδυτικών funds και πολυεθνικών τουριστικών επιχειρήσεων, που μεταφέρονται από το “Κέντρο” στην “Περιφέρεια” για να αυξήσουν τα κέρδη τους, και όχι για να διαμορφώσουν συνθήκες ανάπτυξης, μεγεθύνοντας το υπάρχον πρόβλημα (τύπος τουριστικής ζήτησης, τουριστικές συγκεντρώσεις/νησιωτική χώρα, Αθήνα). Φυσικά, κάτω από αυτές τις συνθήκες, φαίνεται ότι δεν ικανοποιείται η αναγκαιότητα ενός σφαιρικού χωρικού και αναπτυξιακού τουριστικού σχεδιασμού του συνόλου της χώρας και των περιφερειών, που να υπακούει σε οικονομικά, κοινωνικά, πολιτιστικά και περιβαλλοντικά κριτήρια.

Ο τουρισμός στην Ελλάδα, από τη δεκαετία του 1960 έως σήμερα, παραμένει δέσμιος των “διεθνών τουριστικών αφίξεων” και του “αριθμού των κλινών” στα τουριστικά καταλύματα. “Αφίξεις”, “κλίνες”, “μεικτές τουριστικές εισπράξεις” δεν απαντούν, πέρα από τη διαχρονική σύγκριση, σε καίρια ζητήματα που θέτει ο σύγχρονος τουρισμός, όπως: η “μεγιστοποίηση των οικονομικών αποτελεσμάτων”, το “άριστο μέγεθος”, η “τουριστική ανάπτυξη του συνόλου των χωρικών ενοτήτων της χώρας”, η “ισόρροπη ανάπτυξη’, η “διαφοροποίηση της παραγωγής δομής της χώρας”, “η μείωση της φτώχειας”... κ.λπ. Κομβικό σημείο στα παραπάνω, αποτελεί ο υπολογισμός του “κόστους παραγωγής του διεθνούς τουρισμού” στην Ελλάδα και συνεπώς των μεθόδων μέτρησης/εκτίμησής του.

Την απουσία διαφορετικής αντιμετώπισης και ερμηνείας του τουρισμού, καθώς και την έλλειψη μεθόδων μέτρησης/εκτίμησης του τουρισμού στην Ελλάδα, διατύπωσε, με δεικτικό τρόπο, το Μάρτη του 2017, ο γενικός γραμματέας του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού, Taleb Rifai, όταν είχε επισκεφθεί την Ελλάδα. “Δεν μπορούμε να συγκρίνουμε την Ελλάδα με την Ιταλία ή τη Γαλλία. Μπορείς να συγκριθείς μόνο με τον εαυτό σου, εάν χρησιμοποιείς τη δική σου μέθοδο που διαφέρει από τη διεθνή πρακτική”, είχε τονίσει.

Την απάντηση σε όλα τα παραπάνω, και υπό μορφή συμπεράσματος, δίνει ο F. Ascher, ο οποίος σε μια μελέτη του για τον τουρισμό και τις πολυεθνικές του τουρισμού, για λογαριασμό της Unesco, το 1984, συνοψίζει: “Δεν είναι ο τουρισμός που δημιουργεί ανάπτυξη, αλλά η ανάπτυξη που δημιουργεί τον τουρισμό και τον καθιστά κερδοφόρο”. Η διαπίστωση του F. Ascher, στην περίπτωση του ελληνικού τουρισμού, “αποτυπώνει το παρελθόν, το παρόν, αλλά προβάλλει και το μέλλον”.

Η σύντομη ανάλυση του θέματος, διαμορφώνει, εκ νέου, μια σειρά ερωτημάτων και προβληματισμών (έρευνες και μελέτες των “ερευνητών του τουρισμού” και των “Διεθνών Οργανισμών”)...

 Τι προκύπτει αβιαστα απο  τα παραπάνω;(λαμβάνοντας  επιπρόσθετα υπόψη την γενικότερη "ψυχολογία" "δράσης -αέρα-πατέρα" και " υπηρέτη -σερβιτόρου"  που δημιουργεί ο τουρισμός. μπλοκαροντας πόρους από στροφή σε άλλες, πιο παραγωγικές επενδύσεις πραγματικής ανάπτυξης κι όχι αποπροσανατολιστικής διόγκωσης ..);

 

Μάλλον ότι απωλέσθη  "ατμομηχανή"...

 

ΥΓ.: Σήμερα ενημερωθηκαμε ότι συνεδρίασε η Επιτροπή Έρευνας κ Τεχνολογιας της Βουλής με θέμα "Τεχνολογικη Καινοτομία στην Τουριστική Βιομηχανια" υπό την  προεδρία του βουλευτή ΝΔ Ταραντιλη....

...με αναφορές κ σε θέματα χρήσης στατιστικων μεθόδων,αλγορίθμων προβλεψεων,μηχανισμών " μάθησης" κλπ...που βοηθούν την βελτίωση της  οργάνωσης ( με πολλά ακόμη κενα-πολλες δεν έχουν καν  πιστοποίηση ISO-9000...) των τουριστικών επιχειρήσεων...

Κατι είναι κι αυτό σε επίπεδο "ατμομηχανής",αν μάλιστα συνδυάζεται κ με τη βελτίωση της ΣΥΝΟΛΙΚΗΣ  ικανοποίησης  πελατών...

Κι αν ακόμη αρχίσουν να λαμβάνονται και κάποια μέτρα κ στην  Ελλάδα  για τον περιορισμο  της κυριαρχίας των κρουαζιερόπλοιων..

...που,όπως πολύ σωστά σχολιασε φίλος του "Alterman"..

... καταστρέφουν συχνά το περιβαλλον...

...χωρις να προσφέρουν τίποτε στις τοπικες οικονομιες και στον ποιοτικό τουρισμό...

Στο μεταξύ,το " Αlterman"  ευχεται  καλο  καλοκαίρι και  καλες διακοπές!...

Επανερχομαστε στις 25 Αυγούστου.